Bij de Belgische openbare spoorwegmaatschappij NMBS is een driedaagse treinstaking begonnen die zal duren tot woensdag 22.00 uur.

De vakbonden protesteren onder andere tegen de plannen van de regering om vaste aanstellingen bij de spoorwegen te beëindigen en tegen overheidsmaatregelen die de pensioenrechten van spoorwegpersoneel aantasten.

Op de eerste van drie stakingsdagen zullen zeven van de tien IC-treinen rijden. Dit geldt ook voor de helft van de lokale L en voorstedelijke S treinen. Er zullen maar weinig P-treinen rijden, die normaal gesproken in de ochtend- en avondspits worden ingezet.

7 van de 10 IC-treinen rijden

Op dinsdag zullen 7 van de 10 IC treinen ook rijden, net als drie van de vijf lokale L en voorstedelijke S treinen. Opnieuw zullen er een paar P-treinen rijden. De situatie voor woensdag is op dit moment nog onduidelijk.

De staking is alleen uitgeroepen door de socialistische spoorwegvakbond ACOD Spoor. De impact van de staking zal van dag tot dag verschillen. De NMBS raadt reizigers dan ook aan om hun reis goed voor te bereiden door regelmatig de online reisplanner te raadplegen.

Hervorming herbevestigd

Als je vorig jaar meetelt, kom je uit op ongeveer 34 stakingsdagen bij NMBS. En of de stakingen iets opleveren, valt nog te bezien.

De Raad van Ministers heeft herbevestigd dat nieuw personeel voor de spoorwegen vanaf juni niet langer statutair in dienst zal zijn, maar alleen nog op contractuele basis.

Volgens minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) heeft de Raad van State geen principiële bezwaren geuit. Hij heeft ook bevestigd dat de hervorming volledig in lijn is met de verworven rechten van het huidige personeel. Met andere woorden, het statuut van niet-statutair werknemer zal ter discussie worden gesteld.

Europees leider

Samen met Frankrijk staat België vaak bovenaan de Europese ranglijst voor het aantal stakingsdagen in de openbare sector en bij de spoorwegen.

De reden waarom NMBS zo hoog scoort, is dat de spoorwegvakbonden in België zeer goed georganiseerd zijn. Bovendien worden de spoorwegen gezien als de “slagader” van het land.

Het spoorwegsysteem bedient meer dan 800.000 reizigers per dag, dus verstoringen trekken veel aandacht en maken het een krachtig drukmiddel in sociaal overleg.

Volgens schattingen van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) kost een landelijke spoorwegstaking de Belgische economie ongeveer 40 miljoen euro per dag.

Hoewel stakingsberichten vaker voorkomen bij NMBS, betekent dit niet noodzakelijk dat het hele net wordt stilgelegd. Sinds 2018 is er een minimumdienst.

Ook veel stakingsacties in Spanje en Italië

Stakingen zijn uiterst zeldzaam bij de Nederlandse spoorwegmaatschappij NS en worden meer gecontroleerd, waarbij vaak specifieke regio's worden getroffen in plaats van het hele land.

In Duitsland kunnen stakingen bij Deutsche Bahn zeer heftig zijn. Toch komen ze minder vaak voor omdat ze meestal gekoppeld zijn aan specifieke collectieve arbeidsovereenkomsten - de zogenaamde ‘Friedenspflicht’ verbiedt stakingen zolang er een collectieve arbeidsovereenkomst van kracht is.

Spanje en Italië behoren, net als België en Frankrijk, tot de Europese landen met de meeste stakingen in de publieke sector. Er zijn echter subtiele verschillen in de manier waarop deze stakingen worden georganiseerd en in hun impact.

In tegenstelling tot België, waar stakingen soms dagen kunnen duren, duren Italiaanse stakingen vaak maar 4, 8 of 24 uur. Italië heeft ook een zeer streng systeem van “fasce orarie di garanzia”.”

Tussen 6:00 en 9:00 uur en tussen 18:00 en 21:00 uur rijden de belangrijkste treinen bijna altijd, ongeacht de staking, om het woon-werkverkeer te vergemakkelijken.

Spanje (Renfe) lijkt op België wat betreft stakingsfrequentie. Stakingen gaan vaak over de privatisering van spoorlijnen, de introductie van nieuwe concurrenten zoals Iryo en Ouigo en personeelstekorten.

Net als in België is de Spaanse regering echter verplicht om “servicios mínimos” (minimumdiensten) op te leggen. Dit betekent dat er 50% tot 75% aan treinen blijft rijden, vooral op de populaire hogesnelheidslijnen (AVE).