De Europese Space Agency (ESA) lanceert vanaf 24 maart een nieuwe serie satellieten in de ruimte. Het doel is om een nieuwe laag van laagvliegende satellieten te creëren die het Europese navigatiesysteem robuuster, veiliger en veerkrachtiger zal maken, ook tegen aanvallen van buitenaf. Maar de precisie en snelheid zouden ook moeten verbeteren, wat belangrijk is voor drones en zelfrijdende auto's.

Galileo, het Europese navigatiesysteem dat sinds 2016 operationeel is, bestaat momenteel uit 28 satellieten die op een hoogte van meer dan 23.000 kilometer in een baan om de aarde draaien. De ‘Celeste’-missie wil er elf aan toevoegen om Galileo nog sneller en preciezer te maken.

Nieuw-Zeeland

De nieuwe satellieten in een lage omloopbaan zullen zich op ongeveer 500 kilometer verplaatsen. Ze zullen het systeem versterken, signalen versterken, de nauwkeurigheid en snelheid verbeteren en de weerstand tegen jamming (het blokkeren van signalen), spoofing (het versturen van valse signalen) en cyberaanvallen verhogen.

De eerste twee satellieten van ESA's Celeste LEO-PNT (Low Earth Orbit Positioning, Navigation, and Timing) missie zullen op 24 maart opstijgen vanaf een platform in Nieuw-Zeeland.

Waarom is satellietnavigatie zo belangrijk?

Navigatiesatellieten worden voor veel meer gebruikt dan alleen kaarten. Ze bieden plaatsbepaling voor smartphones, (zelfrijdende) auto's, schepen, vliegtuigen en drones, en nauwkeurige timing voor telecomnetwerken, internetsynchronisatie, banktransacties en elektriciteitsnetten. Moderne infrastructuur is sterk afhankelijk van deze signalen.

Satellietnavigatie werkt door de reistijd van het signaal te meten. Omdat radiosignalen met de snelheid van het licht bewegen, zorgen zelfs kleine tijdfouten voor grote positiefouten. Een klokfout van één milliseconde kan bijvoorbeeld resulteren in een navigatiefout van ongeveer 300 kilometer.

Geopolitieke conflicten

Een robuust navigatiesysteem kan ook helpen bij black-outs (zoals die in Spanje en Portugal in april 2025), bijvoorbeeld door het schakelen tussen verschillende netwerken mogelijk te maken. De extra satellietlaag kan ook een nuttige rol spelen in de Europese defensie. Het Europese navigatienetwerk heeft immers regelmatig te maken met storing en manipulatie.

In sommige regio's zijn de risico's nog groter door militaire of geopolitieke conflicten. Daarom wil ESA een ‘multi-orbit systeem’ creëren met meerdere lagen om het hele netwerk nog robuuster, veerkrachtiger en dus veiliger te maken.

Wereldwijd Positioneringssysteem

De Amerikaanse tegenhanger van Galileo, GPS (Global Positioning System), is operationeel sinds 1995. GPS is oorspronkelijk ontworpen voor militair gebruik, terwijl Galileo vanaf het begin is ontworpen voor civiele precisienavigatie.

De meeste apparaten gebruiken tegenwoordig meerdere systemen tegelijk. In Europa vertrouwen mobiele telefoons vaak op het Galileo-navigatiesysteem omdat de signalen daarvan sterker en nauwkeuriger zijn, vooral in stedelijke omgevingen. Omdat Europa het systeem heeft gebouwd, is de geometrie van de constellatie geoptimaliseerd voor Europese breedtegraden.