Afgelopen vrijdag, een op afstand bestuurd schip voer voor het eerst op het Waalse riviernetwerk. De Novandi 2, een 110 meter lang vrachtschip, vertrok vanuit Oupeye op het Albertkanaal voor zijn maidentrip en werd uitgezwaaid door de Waalse minister van Mobiliteit en Infrastructuur, François Desquesnes (Les Engagés).

Het afstandsbedieningssysteem, geïnstalleerd door technologieleverancier Seafar, was al eerder getest in Vlaanderen, maar nog nooit in Wallonië. Het maakt het mogelijk om het personeelstekort aan te pakken, met name van kapiteins, dat wordt veroorzaakt door de moeilijke omstandigheden van het beroep.

‘Kwaliteit van leven”

“Met deze technologie kan het beroep acht uur per dag op kantoor werken. Het verbetert de levenskwaliteit van de kapitein door een beter evenwicht tussen werk en privéleven te bevorderen,” verklaart Cyrielle Böttcher, projectdirecteur bij Novandi, het bedrijf dat eigenaar is van de boot.

De Novandi 2 is bijvoorbeeld uitgerust met camera's en sensoren, waardoor bepaalde parameters kunnen worden bewaakt vanuit de controlecentra in Antwerpen en Charleroi, waar de kapiteins werken.

Niet onbemand

De camera's worden gebruikt voor 360° situational awareness en de sensoren besturen de motor, navigatie en omgeving. In sommige gevallen is al deze technologie beter dan het menselijk zicht aan boord. Vermoeidheid is ook een belangrijke factor bij ongevallen, maar is nu uitgesloten.

Zelfs als het schip op afstand wordt bestuurd, zijn er altijd stuurmannen en matrozen aan boord om veiligheidsredenen en om te zorgen voor specifieke missies en een soepele werking van de boot. Indien nodig kunnen ze handmatig ingrijpen.

Testfasen

Tijdens de eerste fase van het testproject zal het schip de verbinding maken tussen Kanne en Oupeye. Later moet de Novandi 2 Luik passeren en krijgt het te maken met stadsnavigatie.

Daarna zal het langere trajecten afleggen en sluizen passeren, zoals de Grands-Malades-sluis op het Namen-traject. Het project wordt politiek gesteund door François Desquennes, die een wettelijke vrijstelling verleende om zonder kapitein aan boord te varen.

De laatste fase maakt testen mogelijk onder complexere en meer stressvolle navigatieomstandigheden - hoge stromingen, slecht zicht en nachtelijke tochten.

Vroege aanvaarder

In Vlaanderen wordt de afstandsbestuurde binnenvaart al enkele jaren getest en gebruikt. Vlaanderen wordt beschouwd als een early adopter en een Europese koploper. De technologie is volwassener en al geïntegreerd in logistieke havenketens. Het is echter nog steeds vooral afstandsbestuurd, niet volledig autonoom.

In andere Europese landen gaat de technologie ook vooruit, hoewel deze gefragmenteerd blijft. Nederland heeft een van de meest geavanceerde ecosystemen voor binnenvaartautomatisering en richt zich op waterwegen met veel verkeer.

Duitsland maakt al gebruik van semi-autonome en op afstand bediende schepen, met een sterke focus op beslissingsondersteunende systemen en AI-ondersteunde navigatie. Noorwegen is verder gevorderd met volledig autonome schepen, maar meestal langs de kust/zee, niet in het binnenland. Frankrijk heeft alleen pilots in een vroeg stadium op rivieren (Seine en Rhône), maar de technologie is minder volwassen dan in België en Nederland.

Veiliger en beter rendement op investering

Bedrijven dringen hier echter op aan omdat er een aanzienlijke zakelijke impact is. De grootste drijfveer is het tekort aan bemanning. De beroepsbevolking vergrijst en kapitein worden betekent lange weken weg van huis en onregelmatige werktijden.

Navigatie op afstand maakt het werk veel aantrekkelijker, gezien kantoorwerk en vaste ploegendiensten. Meer jonge mensen zijn dus gemotiveerd voor deze baan.

Een ander voordeel is de verschuiving in de kostenstructuur: in de toekomst kan één kapitein toezicht houden op meerdere schepen. Bovendien is er minder of geen bemanning aan boord nodig. Bovendien kunnen bemanningen in ploegendienst 24 uur per dag, 7 dagen per week werken dankzij een hogere bezettingsgraad. Als gevolg daarvan is de return on investment beter bij op afstand bediende schepen.