Wat al een tijdje in de maak was, is nu officieel geworden: Ombudsman Philippe Touwaide van Brussels Airport is ontslagen. Touwaide lag onder vuur omwille van zijn gebrek aan neutraliteit en zijn persoonlijk gedrag tegenover het topmanagement van de luchthaven.

Het ontslag komt niet als een verrassing. De Federale Overheidsdienst Mobiliteit heeft het ontslag van Touwaide aanbevolen nadat hij begin april veroordeeld werd tot een jaar effectieve gevangenisstraf voor het lastigvallen van de CEO van Brussels Airport, Arnaud Feist. In 2024 werd de federale ombudsman al veroordeeld voor laster en intimidatie van luchthavendirecteurs.

Twee belangrijke kwesties

In feite waren er twee belangrijke kwesties rond Philippe Touwaide, hoofd van de ombudsdienst voor Brussels Airport, die in 2002 werd opgericht op vraag van milieu- en buurtverenigingen om klachten over geluidsoverlast en vliegroutes te verzamelen.

Eind februari onthulde een onderzoek van het Franstalige weekblad Le Vif dat de naam van Touwaide was opgedoken als bestuurder van de actiegroep Belgian Union Against Aircraft Noise (BUTV) in de oostelijke buitenwijken, die zich verzet tegen geluidsoverlast door de luchthaven - een belangenconflict dat niet is toegestaan.

Op 1 april werd Touwaide door de Brusselse correctionele rechtbank ook veroordeeld tot één jaar gevangenisstraf zonder probatie voor het intimideren van Arnaud Feist, de CEO van Brussels Airport. Bovendien was Touwaide in 2024 al veroordeeld voor laster en intimidatie van directieleden van de luchthaven.

De rechtbank stelde bijvoorbeeld vast dat Touwaide de directie van Brussels Airport had bestookt met honderden e-mails en sms'jes, soms dagelijks, op ongelegen tijdstippen en met een agressieve of beledigende toon.

Touwaide ging in beroep tegen de uitspraak. Hij weigerde verder commentaar te geven, maar herhaalde dat hij het slachtoffer was van een heksenjacht. Volgens Touwaide was de situatie binnen de actiegroep, die het gevolg was van nalatigheid van voormalige leiders, in 2017 ook opgelost.

Herstructureringsprincipe van de ombudsdienst

Na de uitspraak van de ombudsman vroeg de minister aan zijn werkgever, de FOD Mobiliteit, om in het licht daarvan alle nodige stappen te ondernemen - Touwaide was al een maand geschorst. Verschillende partijen aan Vlaamse zijde, waaronder de N-VA en het Vlaams Belang, hadden ook opgeroepen tot zijn ontslag.

Maandag volgde het ontslag. Minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés), die had ingestemd met het voorstel voor een schorsing van één maand, benadrukte dat de ombudsman onberispelijke integriteit moet bezitten, maar ook dat er vertrouwen moet zijn.

Crucke is ook begonnen met een herziening van de wet uit 2010 die de ombudsdienst regelt, met als belangrijkste elementen: een termijn van vijf jaar, financiële onafhankelijkheid, een tweetalig bestuur, een duidelijke definitie van de verantwoordelijkheden en de mogelijkheid om aanbevelingen te doen.

‘Institutionele barrière’

De ombudsdienst voor Brussels National Airport ontvangt jaarlijks tienduizenden klachten, met een piek van bijna 7 miljoen in 2009. Touwaide klaagde regelmatig over zijn machteloosheid en het feit dat zijn aanbevelingen niet werden opgevolgd, zoals de bouw van een geluidsscherm rond de luchthaven of een overdekte testhangar.

Het lijkt er dan ook op dat de zaak Touwaide vooral een dossier is geworden waarin persoonlijke vetes en professionele frustraties volledig met elkaar verweven zijn geraakt.

Touwaide benadrukte bijvoorbeeld dat België nog steeds geen federale luchtvaartwet heeft die vliegroutes en geluidsnormen definitief vastlegt - een van de redenen waarom de omwonenden en het Brussels Gewest dwangsommen blijven eisen. Tegelijkertijd gebruikt de overheid systematisch alle mogelijke beroepsprocedures om de betaling uit te stellen of de dwangsommen ongedaan te maken.

Hij was ook een fel tegenstander van het hoge aantal nachtvluchten (uitgevoerd met verouderde vliegtuigen) en van de methode die gebruikt wordt om geluidscontouren te berekenen. Bovendien kon hij wel aanbevelingen doen, maar de overheid en de luchthaven zijn niet verplicht om ze uit te voeren.