De Zweedse Vervoersdienst heeft de Europese Unie opgeroepen om tegen de invoering van Tesla’s Full Self-Driving (Supervised)-software te stemmen, tenzij het bedrijf een functie uitschakelt waarmee de auto de aangegeven snelheidslimieten kan overschrijden. België heeft sinds het begin van de maand zijn goedkeuring gegeven.
De Zweedse aanbeveling werd een maand geleden per brief verstuurd aan het Technisch Comité voor Motorvoertuigen (TCMV) van de EU. Dit comité komt op 30 juni bijeen om te bespreken of de nationale goedkeuring van FSD door de Nederlandse toezichthouder RDW – die de aanzet gaf tot de Europese uitrol – moet worden uitgebreid tot de hele EU.
De boodschap van Zweden is duidelijk: in zijn huidige vorm wordt het systeem om veiligheidsredenen afgewezen.
Opzettelijk te hard rijden
Het Zweedse bezwaar richt zich op een instelling die Tesla “Speed Offset” noemt. Hiermee kan het voertuig met een door de bestuurder gekozen marge boven de wettelijke snelheidslimiet rijden. In de brief staat dat „het toestaan dat geautomatiseerde systemen systematisch de wettelijke snelheidslimieten overschrijden, het risico met zich meebrengt dat zowel het wettelijke kader als de verwachte veiligheidsvoordelen van voertuigautomatisering worden ondermijnd.”
Een woordvoerder heeft officieel bevestigd dat Zweden bij zijn standpunt blijft. De Zweedse vertegenwoordiger zal alleen voor stemmen als de snelheidsfunctie wordt geschrapt.
Terwijl er in Finland bezorgdheid heerste over geautomatiseerd rijden op winterse wegen en Noorwegen bezwaar maakte tegen het gebruik van de naam ‘Full Self-Driving’, brachten de Zweedse toezichthouders deze kwestie al in een vroeg stadium van het testproces onder de aandacht.
Een onderzoeker zei dat hij verbaasd was te horen dat het systeem überhaupt te hard mocht rijden. Die verbazing heeft nu geleid tot een officiële, schriftelijke aanbeveling aan de commissie die toezicht houdt op de markttoegang binnen de EU.
Hoe de goedkeuring op EU-niveau in zijn werk gaat
Tesla heeft zijn eerste voet aan de grond gekregen in Europa toen Nederland in april FSD goedkeurde. Sindsdien mag elke lidstaat het voorbeeld van deze tijdelijke goedkeuring volgen. Litouwen, Estland, Denemarken en België hebben dit voorbeeld gevolgd met nationale goedkeuringen.
Maar nationale goedkeuring is niet hetzelfde als Europese goedkeuring. Om FSD in heel Europa erkend te krijgen, heeft de TCMV een gekwalificeerde meerderheid nodig: lidstaten die ten minste 55 procent van de EU-landen vertegenwoordigen en 65 procent van de EU-bevolking moeten instemmen.
Door die drempel is het standpunt van meerdere regeringen doorslaggevend; daarom stelt Zweden een aanbevelingsbrief op. Daarmee wil het andere landen ervan overtuigen zich aan te sluiten bij de oppositie, die eist dat het systeem aan de wet voldoet, ongeacht of de bestuurder het systeem opzij zet.
Klanten die te zelfverzekerd zijn?
Grote landen als Frankrijk, Duitsland en Italië, die bij stemmingen een doorslaggevende meerderheid hebben, nemen een voorzichtiger houding aan. Frankrijk heeft al twijfels geuit over de naleving van het VN-besluit inzake de inzet in stedelijke gebieden.
Kleinere landen waren ervan overtuigd dat de bestuurder onder alle omstandigheden toezicht moet houden en verantwoordelijk moet blijven voor het rijden. Maar ongevallen in de VS hebben al aangetoond dat het systeem tot overmoedige klanten leidt.
In België is de goedkeuring indirect afhankelijk van de testprocedure in Nederland, waar 1,8 miljoen testkilometers zijn afgelegd. Voor minister van Mobiliteit Annick De Ridder (NV-A) volstonden 5.000 kilometer met één auto. Tegelijkertijd lijkt de topografie van België nauwelijks op die van Nederland.
Centraal in het herstel
De Europese versie van FSD verschilt van de Amerikaanse. In de VS zijn er rijmodi met de namen Sloth, Chill, Hurry en Mad Max. In Europa zijn er Speed Offset en een instelling voor Contextual Max Speed. Op het scherm staat FSD (Supervised) in plaats van Full Self-Driving, vermoedelijk om verwarring te voorkomen over wat het systeem daadwerkelijk doet.
Tesla heeft de goedkeuring van FSD aangemerkt als cruciaal voor zijn herstel in Europa. Uit een uitgelekt bericht van Reuters bleek echter dat de autofabrikant misleidende veiligheidsgegevens had voorgelegd aan Europese toezichthouders, waaronder een zelf gepubliceerde bewering dat FSD 32.000 levens had kunnen redden.
Onafhankelijke onderzoekers stelden dat de vergelijking ongeldig was. Uit het formele bezwaar van Zweden blijkt dat in ieder geval sommige toezichthouders zich niet laten misleiden door de marketingpraatjes.
