Vanaf 1 mei volgend jaar hebben zowel Belgische als buitenlandse automobilisten een digitale wegenbelastingsticker (‘vignet’) nodig om op de snelwegen en regionale wegen in België te mogen rijden.

Afgelopen vrijdag hebben de drie gewestregeringen van het land aangekondigd dat buitenlandse automobilisten moeten bijdragen aan het onderhoud van de wegen in het land, en zijn ze overeengekomen een nieuw wegenvignet in te voeren. De Europese Unie staat niet toe dat het vignet uitsluitend voor buitenlanders verplicht wordt gesteld. Daarom zullen ook Belgen het vignet moeten aanschaffen.

Niet voor tweewielers

Vanaf 1 mei 2027 hebben alle bestuurders van bepaalde vierwielige motorvoertuigen (de maatregel geldt niet voor tweewielers) die op Belgische autosnelwegen, ringwegen en andere regionale wegen rijden, een digitaal wegenvignet nodig. In de praktijk betreft dit alle hoofdwegen in Vlaanderen en Wallonië.

De vignet is dus verplicht voor iedereen die met een gemotoriseerd voertuig met ten minste vier wielen en een maximale massa tot en met 3,5 ton gebruikmaakt van regionale wegen en snelwegen.

Er komt geen vignet voor vrachtwagens; voor hen blijft het op kilometers gebaseerde heffingssysteem van kracht. En zoals reeds vermeld, is er ook geen vignet vereist voor motorfietsen, touringcars of tractoren.

90 tot 125 euro per jaar

Het vignet is volledig digitaal; het is geen sticker die je op je voorruit moet plakken. Vanaf 1 maart 2027 kunnen automobilisten het digitale vignet online kopen, via een website of app.

Het systeem koppelt de aankoop direct aan het kenteken van de koper. Wie minder digitaal onderlegd is, kan de vignette persoonlijk kopen, bijvoorbeeld bij tankstations.

Automobilisten kunnen zelf de geldigheidsduur kiezen: één dag, tien dagen, één maand, twee maanden of een heel jaar. Naast de geldigheidsduur zijn de kosten van het vignet ook afhankelijk van de Euronorm van het voertuig (CO₂-uitstoot).

Voor elektrische auto’s (emissievrij) kost een jaarvignet 90 euro. Voor auto’s die ten minste aan de Euro 4-normen voldoen, betalen bestuurders 100 euro per jaar. Eigenaren van de meest vervuilende auto’s (Euro 0 tot en met 3) betalen het hoogste bedrag: 125 euro per jaar.

De prijzen voor één dag, tien dagen, een maand of twee maanden variëren dienovereenkomstig: één dag kost € 8,10 tot € 11,25; tien dagen kosten € 10,80 tot € 15; een maand kost € 17,10 tot € 23,75; en twee maanden kosten € 27 tot € 37,50.

Vooral de camerabesturing

Aangezien de sticker digitaal is en gekoppeld aan de kentekens van bestuurders, kunnen de slimme ANPR-camera’s in het hele land moeiteloos controleren of de regels worden nageleefd. Daarnaast zullen er mobiele controles en steekproeven plaatsvinden door handhavers, die voertuigen aan de kant kunnen zetten.

Wie zonder vignet op de hoofdwegen in België rijdt, riskeert een boete van 70 euro. Bij een tweede overtreding loopt dit op tot 140 euro en bij een derde tot 210 euro. Er wordt echter een respijtperiode van twee maanden ingevoerd, wat betekent dat mensen op zijn vroegst pas vanaf 1 juli 2027 een boete kunnen krijgen.

Gemengde reacties

De mobiliteitsorganisatie Touring is verheugd dat er landelijk één uniform systeem wordt ingevoerd. De organisatie juicht het ook toe dat de opbrengsten worden geïnvesteerd in de verbetering van de wegen.

De reacties van werkgeversorganisaties gaan in dezelfde richting. De Federatie van Belgische Ondernemingen, Unizo (kleinere zelfstandigen) en de Vlaamse ondernemersorganisatie Voka juichen het toe dat buitenlandse weggebruikers voortaan zullen bijdragen aan het onderhoud van de Belgische wegeninfrastructuur. Ze prijzen ook het feit dat de opbrengsten volledig naar de aanleg en het onderhoud van wegen zullen gaan en niet zullen worden doorgesluisd naar andere federale begrotingen.

Op politiek vlak zijn de reacties veel gemengder. Aangezien veel politici bang zijn om nog een extra belasting op het autorijden in te voeren, proberen ze de vignetheffing voor Belgische automobilisten te compenseren, aangezien Europa geen onderscheid toestaat tussen weggebruikers van hetzelfde voertuig, of ze nu uit eigen land komen of uit het buitenland.

Vlaanderen gaat zijn wegenbelasting aanpassen, maar alle details zijn nog niet duidelijk. De wegenbelasting voor elektrische auto’s en leaseauto’s blijft mogelijk ongewijzigd; de belasting voor alle andere aandrijfvormen zou uitsluitend moeten afhangen van de CO₂-uitstoot en het gewicht. De belastinghervorming moet volgend jaar volledig klaar zijn, wanneer het vignet wordt ingevoerd.

De krant De Tijd heeft de cijfers van het Vlaamse Ministerie van Financiën onderzocht en stelde vast dat er een verschil bestaat van 55 miljoen euro tussen de opbrengsten uit de vignetten (399 miljoen euro) en de geplande belastingverlaging voor Vlaanderen, die ongeveer 335 miljoen euro bedraagt.

Dit verschil wordt gedekt door bedrijfswagens en lichte bedrijfsvoertuigen (tot 3,5 ton). Bedrijfswagens krijgen geen lagere belasting, en lichte bedrijfsvoertuigen krijgen een forfaitaire korting omdat hun wegenbelasting al erg laag is. De Vlaamse minister van Financiën Weyts wijst er ook op dat bedrijven de extra kosten van geleasde auto’s en lichte bedrijfsvoertuigen als beroepskosten kunnen aftrekken.

En natuurlijk zijn ook buitenlandse reizigers die door België reizen niet bepaald enthousiast. Vooral de Nederlandse automobilisten, veruit de grootste groep weggebruikers in België, zijn ertegen, hoewel sommigen van hen het gewoon eerlijk vinden dat ze bijdragen aan het onderhoud van de wegen die ze gebruiken, net zoals ze in andere Europese landen tol betalen (voornamelijk op snelwegen).

Geen tolheffing

Opnieuw hebben de Belgische autoriteiten de kans gemist om de autobelasting grondig te herzien. Het nieuwe vignet zal de autoriteiten waarschijnlijk aanzetten tot meer onderhoud aan de wegen, maar het lost niets op van het grootste probleem op de Belgische wegen: files en de toenemende structurele verkeersoverbelasting.

Al tientallen jaren worden er verschillende voorstellen gedaan om over te stappen van het betalen van belasting op het bezit van een auto naar het betalen voor het gebruik ervan. Het meest geschikte systeem hiervoor is wegbeprijzing.

De grootste politieke partij van België (N-VA) was ooit een fervent voorstander van een dergelijk systeem, maar heeft zich er nu volledig tegen gekeerd uit angst haar kiezers van zich te vervreemden. “Er is geen algemene steun onder het publiek voor het systeem”, luidt nu het mantra. Andere politieke partijen, voornamelijk liberale of rechtse, volgen dezelfde redenering.

Er zijn geen grote onderzoeken of enquêtes die dit bevestigen. De Belgische automobilist wil gewoon niet meer belasting betalen voor het gebruik van zijn auto dan hij nu al doet, en als een wegheffing een betere, rechtvaardigere manier biedt om het gebruik van een auto te bekostigen, zal hij daar zeker voorstander van zijn.

Vrijwel alle deskundigen bevelen het systeem ook aan, omdat het niet alleen effectiever zal zijn, maar ook zal bijdragen aan het verminderen van verkeersopstoppingen. De Belgische burgers hebben alleen politici nodig met de visie en de moed om actie te ondernemen. Misschien moeten ze gewoon op hen stemmen…