Frankrijk heeft zich publiekelijk verzet tegen de goedkeuring van het „Full Self-Driving Supervised”-systeem van Tesla in zijn huidige vorm, wat de pogingen van het bedrijf om EU-brede erkenning te verkrijgen voor zijn meest geavanceerde rijhulpssoftware bemoeilijkt.

De Franse minister van Transport, Philippe Tabarot, zei dat de technologie weliswaar vooruitgang biedt, maar dat de resterende veiligheidsrisico’s nog steeds te groot zijn. Zijn opmerkingen vormen de eerste openlijke afwijzing door een grote EU-lidstaat van de voorlopige goedkeuring die door de Nederlandse RDW is verleend.

Speciale Europese vrijstellingsprocedure

Nederland heeft FSD Supervised in april goedgekeurd in het kader van een speciale Europese uitzonderingsprocedure voor nieuwe technologieën. België, Denemarken, Estland en Litouwen hebben die goedkeuring vervolgens erkend, waardoor het systeem in die landen op de openbare weg mag worden gebruikt. De RDW heeft vervolgens de Europese Commissie verzocht om een bredere erkenning in de hele EU.

Het systeem van Tesla kan het accelereren, remmen, sturen, van rijstrook wisselen, het rijden op rotondes en het nemen van kruispunten regelen, maar het blijft een rijhulpsysteem van niveau 2. De bestuurder moet de weg in de gaten houden en te allen tijde klaar staan om in te grijpen. Tesla benadrukt zelf dat de auto niet autonoom is.

De bezwaren van Frankrijk hebben vooral betrekking op snelheidsregeling en toezicht op de bestuurder. Volgens Tabarot zou de software in sommige gevallen de wettelijke snelheidslimiet kunnen overschrijden, bijvoorbeeld in situaties waarin een voertuig 70 km/u zou kunnen rijden in een zone waar 50 km/u is toegestaan.

Ook de Franse autoriteiten zijn er niet van overtuigd dat het op camera’s gebaseerde bestuurdersbewakingssysteem van Tesla onder complexe verkeersomstandigheden consequent voldoende aandacht garandeert.

Tesla biedt bestuurders de mogelijkheid om een vaste snelheidsafwijking of een zogenaamde contextuele maximumsnelheid in te stellen. Zodra deze functie is ingeschakeld, kan de auto zijn snelheid aanpassen aan het omringende verkeer en de wegomstandigheden. Critici stellen dat dit het risico met zich meebrengt dat te hard rijden als normaal wordt beschouwd, ook al blijft de bestuurder wettelijk aansprakelijk.

Musk: “Uitstel kost mensenlevens”

Elon Musk, CEO van Tesla, reageerde fel en zei dat het uitstellen van de goedkeuring “levens zou kosten”. Tesla heeft herhaaldelijk betoogd dat zijn technologie het aantal ongevallen vermindert in vergelijking met rijden door mensen. Europese regelgevers hebben echter vraagtekens geplaatst bij sommige veiligheidsvergelijkingen van het bedrijf en baseren zich op hun eigen tests en gegevens.

Frankrijk kan de goedkeuring door de EU niet in zijn eentje tegenhouden, maar zijn verzet heeft wel aanzienlijk politiek gewicht. Voor een uitvoeringsbesluit is de steun nodig van een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten die ten minste 65% van de EU-bevolking vertegenwoordigen.

Zweden heeft ook zijn bezorgdheid geuit over de mogelijkheid dat het systeem de snelheidslimieten zou kunnen overschrijden, terwijl verschillende Noord-Europese landen vraagtekens hebben geplaatst bij de prestaties in winterse omstandigheden en de duidelijkheid van de naam „Full Self-Driving”.

Het geschil zou daarom kunnen leiden tot een vertraagde of voorwaardelijke goedkeuring in plaats van een eenvoudige afwijzing. Tesla zou mogelijk verplicht kunnen worden om een strengere Europese versie op de markt te brengen, met een harde limiet op de wettelijke maximumsnelheid, strengere eisen voor het toezicht op de bestuurder, meer lokale tests en gedetailleerde rapportage van ingrepen en incidenten.

Politiek gevoelig in België

Voor België, en met name voor Vlaanderen, is het Franse standpunt politiek gevoelig. De Vlaamse minister van Mobiliteit, Annick De Ridder, heeft de Nederlandse uitzondering erkend, ondanks waarschuwingen van haar eigen ambtenaren.

Het Departement Mobiliteit en Openbare Werken zou hebben gewaarschuwd dat slechts drie voertuigen in minder dan drie weken tijd zo’n 5.000 kilometer aan testritten in België hadden afgelegd.

Tijdens die tests zou het systeem moeite hebben gehad met Belgische verkeersborden, wegmarkeringen en spoorwegovergangen, wat leidde tot overtredingen van de verkeersregels en ingrepen door de bestuurder. De afdeling vroeg zich ook af of gewone, ongetrainde klanten correct zouden reageren wanneer het systeem plotseling van hen zou verlangen dat ze de besturing overnamen.

De Ridder stelde niettemin dat het veel omvangrijkere Nederlandse testprogramma voldoende zekerheid bood. Frankrijk uit nu soortgelijke bezwaren als die van de Vlaamse overheid, waardoor de druk op de minister toeneemt om de Belgische interventiegegevens openbaar te maken en de snelle erkenning te rechtvaardigen.

Voor Belgische Tesla-eigenaren verandert er voorlopig niets. FSD Supervised kan in België nog steeds worden gebruikt op basis van de voorlopige goedkeuring, terwijl de software wordt beperkt zodra de auto een land binnenrijdt waar deze functie niet is toegestaan, zoals Frankrijk.

Als de Europese Commissie het Nederlandse verzoek afwijst, zouden de voorlopige goedkeuringen uiteindelijk mogelijk moeten worden ingetrokken. Als het systeem wordt goedgekeurd, zou Frankrijk het ook moeten accepteren, hoewel de uiteindelijke voorwaarden wellicht veel strenger zullen zijn dan Tesla had voorzien.

Het debat reikt verder dan Tesla. Het zal mede bepalen hoe Europa omgaat met op AI gebaseerde rijsystemen die het grootste deel van de rijtaken uitvoeren, terwijl de volledige wettelijke aansprakelijkheid bij de menselijke bestuurder blijft liggen. Door de tussenkomst van Frankrijk is een snelle en onbetwiste invoering in Europa een stuk minder waarschijnlijk geworden.