Het Amerikaanse bedrijf Power to Hydrogen begint aanstaande vrijdag met de productie van groene waterstof in de haven van Antwerpen. De locatie wordt geopend in het zogenaamde NextGen District, het innovatiecentrum van de haven van Antwerpen-Brugge op het terrein van de voormalige Opel-fabriek.

Het doel is om jaarlijks 50 ton groene waterstof te produceren. Het bedrijf begint bewust op kleine schaal, zodat het geleidelijk kan groeien en kan aantonen dat de technologie werkt.

Het nieuws is opmerkelijk omdat Plug Power – eveneens een Amerikaans bedrijf – onlangs zijn plannen voor een waterstoffabriek op diezelfde locatie heeft geschrapt. Deze locatie is ingericht als een soort testomgeving voor projecten op het gebied van energietransitie en circulaire economie binnen de haven van Antwerpen-Brugge. Het bedrijf wil zich profileren als een Europese importknooppunt voor groene waterstof.

$1 tot $2 per kilogram waterstof

Power to Hydrogen (P2H2), een bedrijf dat tot nu toe ongeveer 23 miljoen dollar heeft opgehaald bij investeerders, waaronder het Vlaamse investeringsfonds Finindus, wil de overgang naar een groene waterstofeconomie versnellen met behulp van AEM-elektrolyse (Anion Exchange Membrane).

Verwacht wordt dat deze aanpak de kosten van de productie van groene waterstof aanzienlijk zal verlagen, juist omdat hierdoor flexibel kan worden geschakeld tussen elektrolyse en energieopslag.

Concreet maakt P2H2 gebruik van een AEM-elektrolyse-installatie, in plaats van een AEL- of PEM-elektrolyse-installatie, die met goedkopere materialen werkt en kan worden uitgeschakeld wanneer de elektriciteit duur is – waardoor het systeem flexibel kan worden ingezet, afhankelijk van de energieprijzen.

Het systeem heeft een vermogen van 500 kilowatt. Het doel is om de totale kosten van waterstof terug te brengen tot $1 tot $2 per kilogram, waardoor waterstof een haalbaar alternatief voor fossiele brandstoffen zou worden.

Met behulp van ruimtevaarttechnologie

Het opmerkelijke aan deze technologie is haar oorsprong: NASA en… de maan. Met steun van NASA heeft Power to Hydrogen omkeerbare brandstofceltechnologie getest en ontwikkeld, met als doel zonne-energie op de maan op een economische manier op te vangen en op te slaan als waterstof, voor gebruik tijdens de twee weken durende maannachten wanneer er geen zonlicht is.

Een apparaat met deze technologie kan in twee richtingen werken. In de “voorwaartse” richting (elektrolyse) zet het water en elektriciteit om in waterstof en zuurstof – hetzelfde proces als bij een elektrolyse-installatie.

In de “omgekeerde” richting werkt het als een brandstofcel: het voegt de waterstof en zuurstof weer samen om elektriciteit en water te produceren.

Kostenreductie

Diezelfde technologie wordt nu ook ingezet voor toepassingen op het vasteland, bijvoorbeeld in Antwerpen: de productie, opslag en het gebruik van waterstof als koolstofvrije energiebron.

Hun AEM-technologie is echter een hybride vloeibare alkalische/membraanelektrolyse-eenheid. Het grote voordeel: door gebruik te maken van goedkope, in overvloed aanwezige materialen zoals roestvrij staal en nikkel – in plaats van dure metalen zoals iridium, titanium, platina en goud – kunnen ze de kosten van een elektrolysestapel met ongeveer 65% verlagen.

Eerste klant

Het succes in Antwerpen heeft blijkbaar al tot vervolgopdrachten geleid – er zijn plannen voor een tweede industrieel systeem in Noorwegen, in samenwerking met het Noorse onderzoeksinstituut SINTEF.

En P2H2 heeft in Antwerpen al zijn eerste klant binnengehaald: het Nederlandse bedrijf Holthausen. Daarnaast wil het bedrijf – dat bewust de aanpak “eerst op kleine schaal bewijzen, daarna opschalen” volgt – ook de Haven van Antwerpen zelf als klant binnenhalen.

Kleine schaal, grote impuls

Voor de Haven van Antwerpen-Brugge is de komst van het Amerikaanse deeptech-bedrijf – na de tegenslag met Power Plug – zeker een opsteker.

De komst van Plug Power – zij het met een heel ander, groter en uiteindelijk mislukt project – had Antwerpen binnen de sector al een zekere reputatie als “waterstofhaven” bezorgd. En dat speelde ongetwijfeld een rol bij de beslissing van een ander Amerikaans bedrijf om dezelfde keuze te maken – ook al is de aanpak van P2H2 nu veel voorzichtiger.

Maar ook een aantal van de eigen investeerders van P2H2 zijn Europese en internationale energiebedrijven, zoals E.ON, EDP, ESP en American Electric Power, die samenwerken in het innovatieprogramma ’Free Electrons’ voor nutsbedrijven.

Medefinanciering door de haven

Deze partijen waren zelf op zoek naar een locatie om deze technologie te testen, en de Haven van Antwerpen – immers het hart van het grootste geïntegreerde petrochemische cluster van Europa – bood precies die omgeving: een proeftuin met een lage toetredingsdrempel, kortlopende concessies en medefinanciering door de haven.

Als alles volgens plan verloopt, streeft Power to Hydrogen ernaar om de productie tegen begin 2028 te vertienvoudigen tot 500 ton per jaar. Tegen het einde van dit jaar wil het bedrijf ongeveer 3 mensen in dienst hebben, een aantal dat binnen enkele jaren zou kunnen worden uitgebreid tot 10 à 20 banen.