Een nieuw onderzoek van de NGO Transport & Environment (T&E) toont significante onregelmatigheden aan in het gerapporteerde verbruik van palmresten die worden gebruikt in hernieuwbare diesel (HVO) die wordt verkocht door oliemultinationals.

Een nieuw onderzoek van T&E toont aan dat een belangrijk ingrediënt in de ‘hernieuwbare diesel’ die in Europa wordt verkocht waarschijnlijk frauduleus is. Bijna twee keer zoveel palmoliefabriek afvalwater (POME), een residu van de palmolieproductie, wordt bijgemengd in Europese biobrandstoffen dan er wereldwijd beschikbaar is.

T&E zegt dat er sterkere beleidsbeperkingen en speciale stimuleringsmaatregelen voor POME biobrandstoffen moeten komen om te voorkomen dat ‘afval’ biobrandstoffen gewoon vermomde palmolie zijn.

Oliemaatschappijen bieden een ‘hernieuwbare diesel’ aan onder de naam ‘HVO’, die op papier een aanzienlijke emissiebesparing oplevert, soms tot 95%. Een belangrijk onderdeel hiervan is POME, een waterig slib dat wordt geproduceerd tijdens de productie van palmolie. POME zou in 2023 goed kunnen zijn voor een kwart van alle verbruikte HVO-biobrandstoffen in de EU.

Vermomde palmolie

Officieel werd in 2023 meer dan 2 miljoen ton POME-olie verbruikt in Europese biobrandstoffen. Dit is veel meer dan de geschatte 1 miljoen ton die wereldwijd beschikbaar is, terwijl de berekeningen van T&E laten zien dat de werkelijke inzameling van POME-olie in de praktijk waarschijnlijk veel lager is.

Het gebruik van conventionele palmolie in biobrandstoffen bereikte in 2019 een piek van ongeveer 3 miljoen ton en daalde daarna met 80% tegen eind 2023. Dit is voornamelijk te wijten aan de beslissing van de EU om biobrandstoffen op basis van palmolie geleidelijk uit te bannen uit de hernieuwbare doelstellingen tegen 2030.

Ondertussen wordt palmolie vervangen door alternatieven op basis van afval, zoals afgewerkte bak- en braadolie, dierlijke vetten en residuen zoals POME, die nu 40% van de biobrandstoffen in de EU uitmaken. T&E waarschuwt dat er bezorgdheid bestaat dat palmolie gewoon onder een andere naam Europa binnenkomt.

Cian Delaney, campagneleider biobrandstoffen bij T&E, zei: “Het lijkt erop dat veel POME wel eens vermomde palmolie zou kunnen zijn. Dit doet ernstige twijfels rijzen over de vraag of deze hernieuwbare diesel of HVO wel zo groen is als de oliemultinationals beweren. We moeten de beleidsstimulansen wegnemen die het mogelijk maken dat onbetrouwbare biobrandstoffen als zogenaamd duurzame brandstoffen Europa binnenkomen.”

Herclassificatie nodig

Spanje, Italië, het VK en Duitsland waren Europa's grootste verbruikers van POME in 2023. Een derde van de Spaanse biobrandstoffen kwam van POME, terwijl Italië er voor bijna 20% van afhankelijk was. Het Duitse POME-verbruik verviervoudigde tussen 2021 en 2022, maar bleef stabiel in 2023, ondanks stijgende import en dalende biobrandstofprijzen.

De snelle toename van het gebruik van POME als biobrandstof in de EU heeft ertoe geleid dat de prijs van POME halverwege 2024 bijna 90% van de palmolieprijs bedraagt. Dit suggereert dat een herclassificatie van POME van residu naar bijproduct nodig kan zijn als de waarde ervan blijft stijgen, aldus T&E. Europese oliemultinationals hebben in 2023 ongeveer €2 miljard uitgegeven aan POME.