Fatbikes mogen dan erg populair zijn, vooral onder jongeren, maar de meeste steden zijn blij dat ze weg zijn. Enkele Nederlandse steden - Enschede, Hengelo en Amsterdam bijvoorbeeld - hebben zelfs overwogen om deze onhandige elektrische fietsen te verbieden en nu overweegt ook de Belgische stad Hasselt in Limburg een verbod. Maar wat is precies het probleem?
Fatbikes zijn een snel groeiend fenomeen in Nederland, maar helaas zijn de voertuigen vaak betrokken bij ongevallen. Volgens het Nederlandse kenniscentrum voor letselpreventie, veiligheid.nl belandden in oktober 2024 in één week 96 fatbikeslachtoffers op de spoedeisende hulp, goed voor 7 procent van alle 1.291 fietsslachtoffers die week. Negenentachtig procent was bestuurder, 11 procent passagier.
Verzekeringsverplichtingen
Bovendien worden de fietsen vaak gestolen en steeds meer verzekeringsmaatschappijen stellen zeer strenge voorwaarden voor dekking of weigeren ze gewoon te verzekeren. Een bijkomend probleem is dat deze fatbikes makkelijk te tunen zijn en een veel hogere topsnelheid hebben dan de wettelijk toegestane 25 km/u, wat ook verzekeringsrisico's met zich meebrengt.
Veel fatbikes zijn illegaal getuned met apps, gashendels of krachtigere motoren, waardoor ze snelheden van 40-50 km/uur of zelfs meer kunnen halen. Hierdoor gedragen ze zich als lichte bromfietsen, maar vallen ze niet onder de regelgeving voor bromfietsen, met alle verzekering- en aansprakelijkheidsrisico's van dien.
Illegaal en strafbaar
De Nederlandse overheid behandelt fatbikes binnen de bestaande kaders voor e-bikes en bromfietsen. Als een fatbike aan alle eisen voldoet (≤25 km/u, ≤250 W, trapondersteuning en geen gashendel), is hij legaal - zonder kenteken, verzekering of helm. Dit zijn de belangrijkste voordelen, maar het tunen van fatbikes (hogere snelheden mogelijk maken zonder te trappen, te krachtige motoren en gashendels) maakt ze illegaal en strafbaar.
De Tweede Kamer in Nederland streeft naar aanvullende maatregelen, zoals een minimumleeftijd en helmplicht, maar de juridische haalbaarheid blijft een uitdaging. Ondertussen wordt er actie ondernomen door middel van toezicht, educatie en overeenkomsten met de industrie en dealers.
De Fietsersbond pleit ervoor om fatbikes te herclassificeren als motorvoertuigen, waardoor er automatisch strengere regels komen (zoals kentekenplaat-, leeftijds- en helmplicht). Ze willen de haalbaarheid hiervan onderzoeken.
België
In België doet zich echter een ander probleem voor. In de politiezone LRH zijn fatbikes steeds vaker betrokken bij overlastmeldingen, zoals verdachte situaties, vandalisme, drugsgebruik en soortgelijke incidenten, waarbij mensen fatbikes gebruiken. Naast de overlast worden ze ook gebruikt bij tal van verkeersovertredingen.
Strikt genomen bevinden fatbikes zich nog steeds in een grijs gebied. Het woord ‘fatbike’ wordt pas op 1 september 2026 opgenomen in het verkeersreglement. “De fatbike wordt onder bepaalde voorwaarden beschouwd als een elektrische fiets”, vertelt Roy Boonen (33), hoofdinspecteur bij de interventiedienst, in Het Belang van Limburg.
“Zo moet de fatbike worden aangedreven met pedalen, mag het apparaat niet zijn uitgerust met een motor en ook niet met een elektrische hulpmotor met een vermogen van meer dan 250 W en mag de trapondersteuning niet sneller dan 25 km/uur. In deze vorm mogen jongeren onder de zestien jaar er ook op rijden, omdat de regels dan gelijk zijn aan die voor elektrische fietsen. Maar als de fatbike wordt aangepast (getuned) zodat hij niet meer onder de categorie elektrische fiets valt, gelden er strengere regels. Een helm is dan bijvoorbeeld verplicht en verzekering is verplicht. En je moet zestien jaar of ouder zijn om er op te mogen rijden.”
Jonge bestuurders, geen helmen
In Nederland zijn helmen niet verplicht en minder dan 3 procent van de mensen draagt er een. Misschien is dat de reden dat bijna één op de vijf mensen hersenletsel opliep en meer dan 40 procent een lichaamsdeel brak. Ook opmerkelijk: vijf van deze bestuurders of passagiers waren jonger dan 11 jaar, 20 waren tussen de 12 en 13 jaar oud en 23 waren tussen de 14 en 15 jaar oud.
“We willen dit soort situaties voorkomen”, zegt politiechef Philip Pirard van LRH in de krant Het Belang van Limburg. De politie zal daarom een speciale testbank aanschaffen waarmee alle soorten fietsen en bromfietsen kunnen worden getest. Verwacht wordt dat deze tegen het einde van het jaar operationeel zal zijn.
“Als stadsbestuur staan we volledig achter deze aanpak. Wie de wegcode overtreedt en anderen in gevaar brengt, moet hard aangepakt worden”, besluit de Hasseltse burgemeester Steven Vandeput (N-VA).
