België heeft zijn ambities verhoogd in zijn Nationale Energie- en Klimaatplan (NECP), maar moet de komende jaren nog meer inspanningen leveren op het gebied van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. Maar voorlopig krijgt het land geen miljoenenrekening gepresenteerd.

Als een EU-lidstaat er niet in slaagt zijn CO2-uitstoot tegen 2030 voldoende te verminderen, moet het emissiecertificaten kopen van een lidstaat die beter heeft gepresteerd dan verwacht - bijvoorbeeld een Scandinavisch of Oost-Europees land met een uitgebreide bosbedekking. Dat scenario is momenteel niet aan de orde.

Ondeugdelijk plan

In oktober 2025 diende België een nieuwe versie van zijn Nationaal Energie- en Klimaatplan in bij de Europese Commissie - de eerste was door de Commissie als ontoereikend verworpen. 

In het plan leggen Vlaanderen, Wallonië, Brussel en het federale niveau uit hoe ze tegen 2030 gezamenlijk de uitstoot van broeikasgassen met 47 procent zullen verminderen ten opzichte van 2005, zoals Europa voorschrijft. Volgens de Commissie heeft ons land vooruitgang geboekt, maar zijn er nog zwakke punten en zijn er nog steeds meer inspanningen nodig op het gebied van hernieuwbare energie en energie-efficiëntie.

Er is bijvoorbeeld nog steeds geen langetermijnvisie voor de uitrol van hernieuwbare energietechnologie tegen 2040 en het Belgische plan bevat geen gedetailleerd tijdschema voor de geleidelijke afschaffing van subsidies voor fossiele brandstoffen. België heeft een lange traditie van ontoereikende klimaatplannen, en nu te Commissie dringt aan op een duidelijk stappenplan.

Uitdagingen

Op het vlak van energie-efficiëntie ligt de ambitie van België ver onder de EU-doelstelling. Het land moet zijn wetgevend kader versterken, onder andere om de integratie van elektriciteits-, verwarmings- en koelingsnetwerken in het energiesysteem te verbeteren.

De rekening van vele miljoenen euro's is voorlopig vermeden, maar de plannen moeten nog worden gerealiseerd. En dat zal niet gemakkelijk zijn. België zal een aanzienlijke inspanning moeten leveren. Bijvoorbeelde Belgische energiemix zal in 2030 veel te weinig hernieuwbare energie bevatten. LVorig jaar werden er slechts 13 windturbines op land gebouwd in Vlaanderen, en verdere uitbreiding op zee blijkt ook moeilijk.

De transportsector is de enige sector waar de uitstoot jaar na jaar blijft toenemen. De Commissie dringt er bij België op aan om het autoverkeer terug te dringen en elektrificatie aan te moedigen. Als België er niet in slaagt om deze aanbevelingen in voldoende mate uit te voeren, zal het nog steeds een fikse rekening gepresenteerd krijgen.

België ‘op schema’

België zal echter aan andere verplichtingen voldoen, zoals het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen in sectoren die niet onder het emissiehandelssysteem van de EU vallen. Het Belgische plan bevat bijvoorbeeld maatregelen voor een reductie van 42,7 procent ten opzichte van 2005, en België kan gebruik maken van de “verwachte flexibiliteit” (zoals ongebruikte overgedragen emissierechten) om de doelstelling van 47 procent te halen. België ligt ook op schema om zijn doelstellingen voor landgebruik en bosbouw te halen als de huidige plannen correct worden uitgevoerd.

De Commissie voegde eraan toe dat zij de lidstaten zal blijven steunen bij het dichten van de gaten in de plannen en zal evalueren of er extra inspanningen nodig zijn om de collectieve doelstellingen te bereiken.

“Het rapport van de Europese Commissie bevestigt dat België op weg is om zijn klimaatverbintenissen voor 2030 na te komen”, besluit federaal minister van Klimaat en Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés). “Hetzelfde rapport stelt echter ook duidelijk dat het aandeel hernieuwbare energie nog ver onder het vereiste niveau ligt en dat ons primair energieverbruik nog steeds te hoog is.”

In vergelijking met zijn buurlanden en het EU-gemiddelde heeft België een achterstand op het gebied van hernieuwbare energie en beleidscoherentie, zelfs als het onmiddellijke sancties vermijdt. De klimaatdoelstellingen worden op papier gehaald, maar de energie-efficiëntie is onvoldoende en de ambitie voor hernieuwbare energie is te laag. Buurlanden gaan sneller met zero-emissiezones, investeringen in het spoor en sterkere stimulansen voor elektrische mobiliteit.