Toen Ethiopië twee jaar geleden een onmiddellijk verbod op de invoer van verbrandingsmotoren aankondigde, reageerde iedereen met een mengeling van scepsis en onverschilligheid.

Het werd gezien als een gewaagde, misschien wanhopige fiscale manoeuvre door een land dat worstelt met brandstoftekorten en een tekort aan harde valuta. Maar de gok op elektrisch rijden lijkt zich uit te betalen in een van de regio's die het meest nadelig werden geacht voor het succes ervan. 

Verbod op verbrandingsmotoren

Als we rapporteerde terug in 2024, Ethiopië is een niche aan het uitbouwen als het ‘Noorwegen van de Nijl’ en bewijst dat de overgang naar elektrische mobiliteit niet alleen voorbehouden hoeft te zijn aan het rijke Westen.

Toen minister van Transport Alemu Sime in dat jaar echter verklaarde dat Ethiopië niet langer voertuigen op fossiele brandstoffen zou toelaten tot zijn grenzen, leek de logica eerder pragmatisch dan puur ecologisch. 

Het land verloor elk jaar miljarden aan de import van geraffineerde olie, een uitgave die de toch al onder druk staande deviezenreserves nauwelijks konden dragen. De oplossing was duidelijk: stop met het importeren van het probleem en begin met het gebruiken van de oplossing die door de Grand Ethiopian Renaissance Dam stroomt: elektriciteit uit waterkracht.

6% van de totale markt

We gaan nu verder en de resultaten van dit radicale beleid zijn zichtbaar in de straten van de hoofdstad. Volgens Bloomberg is het wagenpark van elektrische voertuigen gegroeid tot ongeveer 115.000 eenheden, goed voor bijna 6% van de totale voertuigenmarkt.

Voor de context: dit adoptietempo overtreft het wereldwijde gemiddelde (4%) en doet niet onder voor landen met veel diepere zakken. De ooit dominante Toyota's en oude Lada's geven terrein prijs aan een nieuwe golf betaalbare EV's van fabrikanten als BYD en Changan.

De economische aspecten van deze verschuiving zijn overtuigend voor de gemiddelde Ethiopische automobilist. Dankzij de enorme hydro-elektrische capaciteit van de dam, medegefinancierd door Chinese leningen, schommelen de lokale elektriciteitsprijzen rond een fractie van de wereldwijde gemiddelden.

Een EV rijden in Ethiopië kost slechts $4 per maand, vergeleken met de verlammende $27 maandelijkse kosten voor benzine. Voor een taxichauffeur of een koerier is dit gat niet alleen een besparing; het is een middel van bestaan.

Inhaalslag maken

De vergelijking met Noorwegen, de onbetwiste leider op het gebied van de overstap op elektriciteit, gaat echter gepaard met een voorbehoud. In tegenstelling tot de Scandinavische landen, die de weg naar elektrificatie effenden met olierijkdom en genereuze overheidssubsidies, bouwt Ethiopië zijn ecosysteem op een fundament van soberheid en infrastructurele uitdagingen. 

Terwijl Noorwegen een ondersteunend netwerk van opladers heeft (maar minder in het hoge noorden), is Addis Abeba nog steeds bezig met een inhaalslag. De overheid heeft de installatie van opladers bij tankstations en nieuwbouwprojecten verplicht gesteld, maar het netwerk blijft fragmentarisch. Een paar honderd opladers bedienen een miljoenenstad en snelladen is nog steeds eerder een luxe dan een standaard.

Ontkoling is geen luxegoed

Ook de productie speelt een rol, hoewel het grotendeels om assemblage gaat. Deze fabrieken, 17 in totaal, zetten voornamelijk kits in elkaar die vanuit China worden verscheept. Het is een nuttig startpunt dat banen creëert, maar het is nog ver verwijderd van de grootschalige auto-industrie die de beleidsmakers voor ogen hebben. Ze willen in totaal 60 vestigingen.

Maar voor Afrikaanse begrippen is de vooruitgang uitzonderlijk en onmiskenbaar. Het verbod heeft een gedragsverandering teweeggebracht die normaal tientallen jaren duurt. Lokale banken verstrekken nu krediet voor nieuwe EV's, omdat ze de lagere totale eigendomskosten erkennen. Het experiment in Ethiopië is vooral een uitdaging voor het dogma dat decarbonisatie een luxegoed is. 

Door gebruik te maken van zijn overschot aan hernieuwbare energie en het beslissende instrument van een importverbod - geïnspireerd door het inmiddels verwaterde EU-verbod voor 2035 - heeft Ethiopië ook een sprong voorwaarts gemaakt op het gebied van intermediaire technologieën zoals hybride auto's.

De overgang is misschien rommeliger en minder perfect dan in Noorwegen, maar het valt niet te ontkennen dat hij plaatsvindt en de weg wijst voor de andere landen op het continent die naar verwachting de overstap zullen maken lang nadat de anderen zijn overgestapt.