Tegen 2050 zal de wereldwijde vraag naar luchtvervoer meer dan verdubbelen volgens de International Air Transport Association (IATA). De groei zal vooral geconcentreerd zijn in opkomende markten, zoals Azië, Afrika en Latijns-Amerika, terwijl de vraag in Europa en Noord- en Zuid-Amerika minder sterk zal stijgen.

Zonder een radicale doorbraak op het gebied van Sustainable Aviation Fuels (SAF) of waterstoftechnologie zal de druk op de industrie om vluchten te belasten of te beperken echter alleen maar toenemen.

20,8 biljoen reizigerskilometers

In Europa en Noord-Amerika is de markt bijna verzadigd, maar in regio's zoals China, India, Zuidoost-Azië en Afrika zullen vliegreizen ook de norm worden voor de groeiende middenklasse.

De positieve vooruitzichten van IATA tonen aan dat er nog veel ruimte is voor groei. In een gematigd groeiscenario zou de vraag naar vliegreizen stijgen tot 20,8 biljoen revenue passenger kilometers (RPK), tegenover 9 biljoen in 2024.

Zelfs in het meest conservatieve scenario zou de vraag meer dan verdubbelen tot 19,5 biljoen passagierkilometers. De scenario's houden rekening met verschillende parameters, zoals economische groei, bevolkingstrends en vliegtuigbrandstofprijzen.

Met een geschatte wereldbevolking van 9,7 miljard mensen in 2050 betekent dit dat elke persoon op aarde gemiddeld meer dan één keer per jaar een langeafstandsvlucht zal maken. Ter vergelijking: vandaag heeft het grootste deel van de wereldbevolking (meer dan 80%) nog nooit gevlogen of vliegt slechts zelden.

In het gemiddelde scenario zou de vraag jaarlijks met 3,1% groeien. “We verwachten dat Azië-Pacific, Afrika en het Midden-Oosten de belangrijkste aanjagers van de groei zullen zijn”, aldus IATA in haar rapport.

De jaarlijkse groei in Azië-Pacific zou 3,8% bedragen en in Afrika 3,6%. In Europa, Noord-Amerika en Latijns-Amerika zal de jaarlijkse groei naar verwachting variëren van 2,5% tot 2,8%.

Stresstest voor de planeet

“Mensen willen reizen”, zegt IATA CEO Willie Walsh. Volgens hem is dit “goed nieuws voor de wereldwijde economische en sociale ontwikkeling, want groei in de luchtvaartindustrie creëert wereldwijd kansen, zoals banen.”

Maar het faciliteren van deze mijlen vormt ook een serieuze stresstest voor de planeet. Er zullen bijvoorbeeld honderden nieuwe ‘mega-hubs’ moeten worden gebouwd, vooral in India, Zuidoost-Azië en Afrika.

In veel van deze gebieden is de aanleg van luchthavens sneller en goedkoper dan de aanleg van een uitgebreid hogesnelheidsspoornetwerk door moeilijk begaanbaar terrein. De bouw van deze nieuwe luchthavens zou echter een lokaal milieueffect hebben, namelijk het gebruik van beton en het verlies van biodiversiteit.

Er wordt ook geschat dat er 45.000 tot 50.000 actieve commerciële vliegtuigen nodig zullen zijn, vergeleken met het huidige totaal van ongeveer 25.000. Dit zal een enorme druk leggen op de wereldwijde voorraden van kritieke grondstoffen en zal een aanzienlijke ecologische voetafdruk hebben nog voordat de eerste liter brandstof is verbruikt.

4 tot 5 gigaton CO2

Bovendien is de luchtvaart een van de meest uitdagende sectoren om te verduurzamen. Als de vraag verdubbelt terwijl de technologie achterblijft, stevenen we af op een enorme emissiekloof.

Op dit moment is de luchtvaart verantwoordelijk voor ongeveer 2% tot 3% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Als het aantal passagiers verdubbelt, dreigt dit aandeel explosief te stijgen, vooral omdat andere sectoren, zoals energie en wegvervoer, sneller groener worden.

In 2024 was dit gemiddelde ongeveer 90-100 gram CO2 per RPK, wat resulteerde in een totaal van 855 megaton CO2. Zonder technologische verbeteringen zou de uitstoot in 2050 meer dan verdubbeld zijn tot bijna 2 gigaton CO2 per jaar.

De werkelijke impact op het klimaat is ook groter dan alleen de CO2-uitstoot. Op grote hoogten stoten vliegtuigen ook stikstofoxiden (NOx) en waterdamp uit, wat leidt tot contrails. Wetenschappers gebruiken vaak een Radiative Forcing Index (RFI) van 1,9 tot 3,0. Dit betekent dat je de CO2-impact moet vermenigvuldigen met de CO2-uitstoot. Dit betekent dat je de invloed van CO2 moet vermenigvuldigen om het totale opwarmende effect te begrijpen.

In het scenario van 20.800 biljoen RPK bedraagt de totale impact op het klimaat ongeveer 4 tot 5 gigaton CO2. Dit is bijna 10% tot 15% van het totale koolstofbudget dat de mensheid nog heeft om onder de 1,5°C opwarming te blijven.

$5 biljoen aan investeringen nodig

Momenteel streeft de luchtvaartsector naar een jaarlijkse efficiëntieverbetering van ongeveer 1,5% tot 2%. Tegen 2050 zou de uitstoot per RPK theoretisch kunnen dalen tot ongeveer 50-60 gram dankzij efficiëntere motoren en lichtere materialen. Om ‘Net Zero’ te bereiken, moeten de resterende emissies echter worden gecompenseerd door SAF's en koolstofvastlegging.

Tegenwoordig zijn SAF's echter goed voor minder dan 1% van het totale brandstofverbruik en in tegenstelling tot Europa, dat strenge bijmengverplichtingen heeft ingevoerd (RefuelEU), ontbreekt het in de snelst groeiende markten vaak nog aan beleid voor SAF's.

IATA schat dat we tegen 2050 ongeveer 500 miljoen ton SAF nodig zullen hebben. Huidige projecties geven aan dat we zonder massale overheidssteun waarschijnlijk rond de 400 miljoen ton zullen blijven steken. Het rapport verschuift de verantwoordelijkheid dus gedeeltelijk van de luchtvaartmaatschappijen naar de beleidsmakers (voor subsidies) en naar de energiesector (voor de productie).

Om het scenario van 20,8 biljoen RPK in 2050 klimaatneutraal te maken, is er dus meer nodig dan alleen wat efficiënter vliegen. De kosten van deze transitie zijn ook enorm.

Er wordt geschat dat er tussen nu en 2050 zo'n 5 biljoen dollar aan investeringen nodig zal zijn. Dit betekent dat vliegen in de toekomst waarschijnlijk aanzienlijk duurder zal worden, wat op zijn beurt de vraag zou kunnen temperen.