In totaal 104.298 omwonenden van Brussels Airport worden ernstig in hun slaap gestoord door opstijgende en landende vliegtuigen. Dat blijkt uit het jaarlijkse, verplichte onderzoek naar de geluidsimpact van de luchthaven door het Nederlandse bureau To70.

Dat is een stijging van 2,5% ten opzichte van 2024. En of het nu toeval is of niet, het aantal nachtelijke vliegbewegingen van en naar Brussels Airport tussen 23u en 7u steeg in de loop van een jaar met 2,1%.

Nog een opvallend cijfer: het aantal bewoners dat minstens één keer per nacht een geluidspiek van 70 dB ervaart - wat overeenkomt met het geluid van een stofzuiger op één meter afstand of een grasmaaier op een paar meter afstand - is met 36% gestegen.

Molenbeek en Koekelberg zijn bijzonder hard getroffen

Ondanks de trend naar stillere, modernere vliegtuigen, zagen vooral de gemeenten Sint-Jans-Molenbeek (+54%) en Koekelberg (+47%) een opvallende stijging van het aantal mensen met “ernstige slaapstoornissen”, terwijl dat in Jette (-35%) beduidend minder was.

Dit is voornamelijk te wijten aan verschuivingen in het baangebruik. Door een nieuwe RNP landingsprocedure werd baan 07L afgelopen zomer terug in gebruik genomen. Met deze procedure worden vliegtuigen al van een grotere afstand op de baan afgestemd en vliegen ze over Molenbeek en Koekelberg, terwijl ze voorheen vlak voor de landing een bocht naar links maakten over Jette.

Kafkaiaanse situatie

De meeste “ernstig slaapgestoorden” - berekend rond Brussels Airport aan de hand van de criteria voor slaapstoornissen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) - wonen sowieso in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Dat zijn er meer dan 60.000, of 58% van het totaal.

De stad Brussel (16.643), Schaarbeek (12.924), Sint-Jans-Molenbeek (10.596) en Evere (7.039) zijn de zwaarst getroffen gemeenten op de lijst. Daarna volgen de Vlaams-Brabantse gemeenten Zaventem (6.770) en Vilvoorde (5.482).

Het benadrukt ook meteen het moeilijke dilemma - of de bijna kafkaëske situatie - rond de luchthaven: de ernstigste gevolgen voor de gezondheid treffen de inwoners van de regio die het minst te zeggen hebben over zaken die de luchthaven aangaan.

Vlaanderen is in feite de meerderheidsaandeelhouder en geeft de milieuvergunning af, die een plafond oplegde voor vliegbewegingen maar in juli 2025 werd bekrachtigd door de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Het bepaalt ook het voorkeursbaangebruik, met baan 25R als primaire vertrekbaan, waardoor de geluidsoverlast in westelijke richting naar Brussel wordt geleid.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest mag dan wel de grootste impact hebben op de gezondheid, het heeft geen bevoegdheid om vergunningen af te leveren. Het gewest heeft wel zijn eigen geluidsnormen, die strenger zijn dan die van Vlaanderen, maar het kan die nauwelijks afdwingen voor vliegtuigen die over zijn grondgebied vliegen, terwijl de federale overheid het laatste woord heeft over de luchtvaartregelgeving en het beleid inzake nachtvluchten.

Nieuwe voorzitter

Kortom, het is de perfecte broedplaats voor communautaire spanningen. Het valt dus nog af te wachten hoe de nieuwe voorzitter van Brussels Airport deze kwesties zal aanpakken of sturen. Volgens de zakenkrant De Tijd heeft de Vlaamse regering voormalig N-VA vice-voorzitter Lorin Parys, CEO van de Pro League (de Belgische professionele voetbalcompetitie), voorgedragen voor de functie.

Niet alleen heeft het Brussels Hoofdstedelijk Gewest een annulatieprocedure opgestart tegen de uitbreiding van de luchthaven, maar enkele dagen geleden bekritiseerde de Brusselse staatssecretaris voor Leefmilieu Ans Persoons (Vooruit) ook het feit dat het openbaar onderzoek over de milieuvergunning van Brussels Airport, dat via de Vlaamse overheid liep, uitsluitend in het Nederlands werd gehouden.

Wettelijk is dit volkomen aanvaardbaar, maar Franstalige Brusselaars voelen zich opzettelijk buitengesloten van het raadplegingsproces, hoewel de impact van overvliegende vliegtuigen op hun levenskwaliteit aanzienlijk is.

De kritiek van Persoon in Bruzz is scherp: “We merken op dat Vlaanderen wel een inspanning levert in het kader van de Balanced Approach voor de luchthaven, of de werkzaamheden aan de Ring. Daar konden de deelnemers informatie krijgen in het Frans of Engels en zich uitdrukken in het Frans via simultaanvertaling.”

Met andere woorden, wanneer het Vlaanderen politiek goed uitkomt, vindt het plots een meertalige manier van werken.

Een petitie van de actiegroepen Stop au survol de Bruxelles Nord-Ouest & RNP 07L en Free Air Brussels North is nu al meer dan 11.000 keer ondertekend.