Het nieuws dat De Lijn van plan is om vanaf september te bezuinigen op het vervoer van leerlingen naar scholen voor speciaal onderwijs heeft geleid tot veel kritiek en ophef, van schooldirecteuren en ouders tot gewone burgers op straat en in het parlement.

Er worden meer dan 200 buslijnen geschrapt omdat de Vlaamse minister van Mobiliteit, Annick De Ridder (N-VA), de Vlaamse openbaarvervoersmaatschappij heeft gevraagd binnen het budget van 139 miljoen euro te blijven.

Critici verwijten De Ridder dat ze zich te strikt aan de begrotingsdoelstellingen houdt en dat ze middelen uit haar portefeuille doorsluist naar Antwerpen, haar thuisbasis – een beschuldiging die zij ontkent.

De Vlaamse minister-president Matthias Diependael (N-VA) verzekert nu dat de verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer wordt overgedragen aan zijn partijgenoot Zuhal Demir, de minister van Onderwijs, ook al ziet zij er niet naar uit om deze hete aardappel in haar schoot geworpen te krijgen.

‘Geen bezuinigingsmaatregel’

Volgens Diependaele gaat het hier niet om een bezuinigingsmaatregel, maar om een besluit om het toegewezen budget niet te overschrijden. Dat standpunt wordt zeker niet gedeeld door de oppositie en twee van de drie coalitiepartijen, die verontwaardigd hebben gereageerd op het besluit.

“Politiek draait om keuzes”, zegt Els Robeys (Vooruit). “Het is duidelijk dat de minister blijkbaar wil bezuinigen op het studentenvervoer, maar niet op verliesgevende luchthavens. Voor ons liggen kwetsbare kinderen voorop.”

Heeft Robeys een punt? Feit is dat Deurne Airport of Antwerp International Airport inderdaad al jaren verliesgevend is en structurele steun ontvangt van Vlaanderen, ook al bedient het voornamelijk zakenreizigers en welgestelde passagiers. Het schoolvervoer daarentegen is bedoeld voor kinderen met een beperking, vaak uit kwetsbare gezinnen die geen alternatief hebben.

Volgens cijfers van de PVDA ontving de luchthaven 5,4 miljoen euro aan subsidies van Vlaanderen, bovenop de 8,1 miljoen euro van de federale overheid.

Voor elke passagier die in Deurne landt of vertrekt, ontvangt de luchthaven 65 euro aan overheidssteun. De Lijn, die weliswaar veel meer subsidies ontvangt, moest het in 2024 doen met slechts 5,71 euro per vervoerde passagier.

Schoolhoofden zijn verontwaardigd

Hoe dan ook, de verhalen die sommige schooldirecteuren vertellen over de gevolgen van het schrappen van buslijnen zijn hartverscheurend. “Veel van onze kinderen zitten al jaren veel te lang in de bus”, zegt een schooldirecteur uit Brugge in een verklaring aan vrt.nws.

Volgens hem brachten 5% van zijn leerlingen al dagelijks meer dan drie uur in de bus door. 70% brachten meer dan twee uur in de bus door, en de overige 25% brachten minder dan twee uur door. “Veel kinderen zijn al overprikkeld tegen de tijd dat ze op school aankomen.”

Tijdens haar ambtsperiode heeft de voormalige Vlaamse minister van Mobiliteit, Lydia Peeters (Open Vld, nu Anders) samen met De Lijn de gezamenlijke doelstelling geformuleerd dat geen enkele leerling in het speciaal onderwijs meer dan 90 minuten per enkele reis (d.w.z. maximaal drie uur per dag) in de bus zou moeten doorbrengen.

Maar ook het tijdstip waarop de informatie wordt verstrekt, baart veel scholen zorgen. Ze vrezen dat De Lijn de eerste ontwerpplannen pas laat zal voorleggen, waardoor ze bang zijn dat het erg moeilijk zal worden om alles op tijd te regelen en met de betrokken ouders te communiceren.

Minister in Rimini

Woensdagmiddag vond er in het Vlaams Parlement een verhit debat plaats over de mogelijke bezuinigingen. Opvallend afwezig was minister van Mobiliteit Annick De Ridder. Zij woonde het Velo-City World Cycling Congress in Rimini bij, waar zij volgens haar kabinet “Vlaanderen op de kaart zette als een van de absolute pioniers op het gebied van fietsbeleid in Europa”.”

Haar collega-minister en deels collega Ben Weyts nam haar taken waar. Hij verklaarde dat “De Lijn in gesprek is met scholen en lokale overheden” en “dat er nog absoluut niets definitief is”.”

Dit droeg weinig bij aan het kalmeren van de situatie, en het beleid van De Ridder kwam onder zwaar vuur te liggen – bijvoorbeeld wat betreft de vraag hoeveel geld uit haar begroting wordt geïnvesteerd in Antwerpen – van de luchthaven van Deurne en de werkzaamheden aan de Oosterweel-verbinding tot een fietsbrug van 250 miljoen euro.

Een zwaar moment voor De Ridder

De Ridder staat bekend om haar strikte vasthoudendheid aan cijferdoelen en als iemand die haar agenda erdoor heeft gedrukt, ondanks alle kritiek. Zo heeft ze onlangs bijvoorbeeld een extra bezuiniging van 35,5 miljoen euro bij De Lijn doorgedrukt, bovenop de 11 miljoen euro die nu moet worden bespaard op het leerlingenvervoer in het speciaal onderwijs, waarbij ze de aanbevelingen van de regionale vervoersraden volledig negeerde.

In een reactie op vrt.news merkte De Ridder op dat bezuinigingen nooit prettig zijn. “Ik zou veel liever met een grote zak geld kunnen zwaaien, maar de begrotingsrealiteit is nu eenmaal zoals ze is. Mensen zien een evenwichtige begroting misschien als een abstract doel, maar het heeft wel degelijk gevolgen voor mensen.”

“Het gaat erom dat we de rekeningen vandaag niet doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen. Elke euro die we niet aan rente hoeven te betalen, kunnen we investeren in scholen, gezondheidszorg, mobiliteit en veiligheid. We besparen op de kosten en brengen onze financiën op orde, juist om te kunnen blijven investeren, ook in de toekomst.”

Maar het feit dat de Rekenkamer gisteren nog in een nieuw rapport de manier waarop de minister haar Geïntegreerd Investeringsprogramma (GIP) gebruikt om miljarden toe te wijzen aan infrastructuurprojecten voor wegen, tunnels of fietspaden, grondig heeft afgekraakt, speelt haar duidelijk niet in de kaart.

Volgens de Rekenkamer ontbreekt het aan “een langetermijnvisie, zijn de prioriteiten niet objectief en is er geen samenhang in de wijze waarop de begrotingen worden geraamd.”

Geen snelle oplossing

En hoe reageerde de Vlaamse minister-president Matthias Diependaele – een partijgenoot van De Ridder – op al die ophef, vooral gezien het feit dat bij de regeringsvorming was afgesproken dat het studentenvervoer volledig onder het ministerie van Onderwijs zou vallen, maar dat Demir niet bereid was dat zonder slag of stoot te accepteren?

“Ik heb een paar weken geleden met minister van Onderwijs Zuhal Demir gesproken, en zij is bereid de verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer op zich te nemen,” zei Diependaele in een verklaring, een punt dat Demir ook in het parlement bevestigde, hoewel haar opmerkingen noch enthousiast, noch bemoedigend waren.

“Als die verantwoordelijkheid aan mij wordt toevertrouwd, zal ik die zeker op me nemen, maar je lost het probleem niet op door het van de ene minister naar de andere door te schuiven.” Tegelijkertijd wees ze er ook op dat een grondige hervorming overleg vereist tussen de ministeries van Onderwijs, Welzijn en Mobiliteit, en dat dit tijd zal vergen.