Vanaf 1 juli, de Vlaamse kilometerheffing voor vrachtwagens zal worden gekoppeld aan de CO₂-uitstoot van het voertuig – de Hoe milieuvriendelijker de vrachtwagen, hoe lager het tarief.

In werkelijkheid zal de nieuwe maatregel voor veel conventionele vrachtwagens een aanzienlijke kostenstijging betekenen, waardoor de politieke partijen Anders en Vlaams Belang dit als een regelrechte belastingverhoging beschouwen.

Sinds april 2016 geldt op de Belgische wegen een kilometerheffing voor vrachtwagens met een gewicht van meer dan 3,5 ton. Tot voor kort werd dit berekend op basis van het gewicht, de Euro-emissienorm en de regio waarin het voertuig wordt gebruikt.

Nieuwe parameter

Op 1 juli wordt er een extra parameter ingevoerd: de CO₂-emissieklasse. Vanaf nu worden vrachtwagens ingedeeld in vijf emissieklassen. Klasse 1 omvat de vrachtwagens met de hoogste uitstoot, terwijl klasse 5 uitsluitend bestaat uit emissievrije voertuigen. Vrachtwagens die vóór 1 juli 2019 zijn geregistreerd, vallen automatisch onder klasse 1.

Met de invoering van deze nieuwe parameter voldoet Vlaanderen aan een Europese vereiste die tot doel heeft vervoersbedrijven aan te moedigen hun wagenparken milieuvriendelijker te maken. Landen als Duitsland, Oostenrijk en Denemarken passen de regeling al toe.

‘Aanzienlijke extra kosten’

De nieuwe maatregel wordt echter niet goed ontvangen. “Dit is geen klimaatmaatregel, maar een belastingverhoging die ten laste komt van een sector die toch al onder zware druk staat”, aldus Bart Claes van Vlaams Belang. “Nee, dit is geen overtuigend klimaatbeleid,” voegt Egbert Lachaert van Anders toe. “Dit is geen technische aanpassing, maar een flinke extra rekening.”

Anders vindt het zinvoller om bedrijven te belonen die zich al inzetten voor emissievrij rijden. “Dat getuigt van een consistenter klimaatbeleid en is eerlijker tegenover ondernemers die nu al aanzienlijke investeringen doen.”

Vlaamse bedrijven kunnen de kilometerheffing aftrekken van hun vennootschapsbelasting. In de praktijk zullen het dus vooral buitenlandse bedrijven zijn die deze belastingverhoging moeten betalen.

Interregionale verschillen

Vlaanderen is de enige regio die op 1 juli de CO₂-gebaseerde toeslag invoert. Dit is de belangrijkste wijziging voor het doorgaand verkeer. In Wallonië is er nog geen CO₂-tariefcomponent. Dit leidt tot een tijdelijke inconsistentie binnen België: een milieuvriendelijkere vrachtwagen krijgt in Vlaanderen een aanzienlijke stimulans, maar niet in Wallonië. Voor Brussel is de wijziging in juli een indexering, geen nieuwe CO₂-component.

De Vlaamse overheid verwacht in 2026 ongeveer 125 miljoen euro extra en in 2027 250 miljoen euro, maar erkent dat deze raming onzeker is omdat er geen eerdere gegevens beschikbaar zijn over de verdeling van het wagenpark op tolwegen naar CO₂-klasse en omdat deze raming afhankelijk is van de vernieuwing van het wagenpark en de verkeersintensiteit.

Andere landen

Nederland heeft zijn Eurovignet vervangen door een op afstand gebaseerde vrachtwagentol voor Nederlandse en buitenlandse N2/N3-voertuigen, die geldt voor bijna alle snelwegen en bepaalde provinciale en gemeentelijke wegen. Dit is van groot belang voor de Benelux-corridors: een voertuig dat tussen Antwerpen en Rotterdam rijdt, krijgt vanaf diezelfde dag aan beide kanten van de grens te maken met nieuwe kilometerheffingen.

Frankrijk heeft het wettelijk kader voor CO₂-afhankelijke tolheffingen voor zware voertuigen op snelwegen aangenomen. Luxemburg speelt nog steeds een rol, voornamelijk via het Eurovignet-systeem voor zwaardere vrachtwagens, en niet zozeer via een landelijke afstandsheffing naar Belgisch voorbeeld. Duitsland past sinds december 2023 al CO₂-klassen toe in zijn tolheffing voor vrachtwagens.