De Vlaamse openbaarvervoermaatschappij De Lijn test een nieuw, intelligent rijhulpsysteem in Antwerpen om trambestuurders te waarschuwen voor potentiële gevaren, zoals voetgangers, fietsers of obstakels op de rails.
Het systeem maakt gebruik van camera's, sensoren en kunstmatige intelligentie (AI) en werd ontwikkeld door het Gentse technologiebedrijf OTIV. De tests maken deel uit van een breder Europees onderzoeksproject.
Audiovisuele waarschuwingen
De eerste metingen en testritten vonden plaats in juli, maar vanaf september zullen verschillende Antwerpse trams van het type CAF Urbos uitgerust zijn met het nieuwe systeem.
Het doel is om te onderzoeken hoe bestuurders reageren op signalen die ze van het systeem ontvangen tijdens testritten, die zullen plaatsvinden op het tramnet tijdens reguliere exploitatie en in verschillende verkeersomstandigheden, waaronder spitsverkeer en nachtelijke ritten.
De technologie herkent automatisch wat er rondom de tram gebeurt en geeft audiovisuele waarschuwingen aan de trambestuurder als er een potentieel gevaar is. Het bestuurdersassistentiesysteem is ontworpen om de reactietijden van trambestuurders te verkorten, waardoor de veiligheid voor alle weggebruikers toeneemt.
Hersenactiviteit geregistreerd
De trambestuurders die deelnemen aan het onderzoek doen dit vrijwillig en dragen tijdens hun rit meetapparatuur die de hersenactiviteit, hartslag en stressniveaus registreert. Deze gegevens geven inzicht in de invloed van het systeem op hun rijgedrag en alertheid.
De resultaten van het onderzoek worden eind dit jaar verwacht.
20% vermindering van tramongevallen
De tests met het intelligente bestuurdersassistentiesysteem maken deel uit van ARISE (Advanced Rail Innovation for Safety and Efficiency), een breder Europees onderzoeksproject dat financieel wordt ondersteund door de Europese Unie via EIT Urban Mobility.
Naast De Lijn en de Gentse start-up OTIV, Ook universiteiten in Londen en Barcelona zijn erbij betrokken. Zij zullen de impact van de technologie op bestuurders, passagiers en de exploitatie van het tramnetwerk wetenschappelijk evalueren.
Transportbedrijven uit Lissabon, Barcelona, Zaragoza en Utrecht nemen ook deel aan het project. Antwerpen is de eerste stad waar de technologie in de praktijk wordt getest.
Met dit project willen de Europese partners concrete verbeteringen bereiken, zoals een vermindering van het aantal tramongelukken met 20% en een verhoging van de efficiëntie van het tramverkeer met 5%, bijvoorbeeld door een vlottere verkeersdoorstroming.
In 2024 waren er 1.191 ongevallen met trams van De Lijn. Dat zijn er gemiddeld iets meer dan drie per dag. De Lijn of haar bestuurders waren slechts voor 2% van de tramongevallen volledig aansprakelijk.
