De sloopvergunning voor twee koeltorens van de kerncentrale in Tihange, nabij Hoei in de provincie Luik, is opgeschort na een beroep. Exploitant Engie wil snel overgaan tot de ontmanteling. Toch zijn de federale regering en minister van Energie Mathieu Bihet (MR) terughoudend omdat ze minstens één reactor opnieuw willen opstarten.

Ondertussen heeft het SCK CEN, het Belgische onderzoekscentrum voor kernenergie, een samenwerkingsovereenkomst getekend met verschillende internationale partners om een nieuwe kleine kernreactor te bouwen. Het doel is om tegen 2024 een testfaciliteit te bouwen in Mol.

De Waalse minister van Ruimtelijke Ordening moet beslissen

Normaal gezien zouden de sloopwerken aan de koeltorens in Tihange in september van start gaan, maar de Waalse Overheidsdienst heeft de vergunning nu opgeschort. Onder andere de eco-modernistische milieubeweging WePlanet en de gemeente Hoei waren in beroep gegaan.

Zij vinden dat er geen onomkeerbare stappen moeten worden genomen met betrekking tot de Belgische kerncentrales.

WePlanet ziet kernenergie als een noodzakelijke koolstofarme energiebron om de klimaatdoelstellingen te halen. De gemeente Hoei daarentegen vreest dat de site na de sloop nog jaren een braakliggend, “vervuild” terrein zal blijven, zonder enige nieuwe economische bestemming.

Het stoppen van de sloop van de koeltorens van de Tihange 1 en 2 reactoren, zoals eerst gemeld door De Tijd, komt de regering-De Wever goed uit. Minister van Energie Mathieu Bihet schreef een brief aan Engie met de vraag om de koeltorens niet af te breken, maar die werd van tafel geveegd.

De Franse groep is alleen bereid om het contract met de vorige regering na te komen en de twee jongste kernreactoren, Doel 4 en Tihange 3, open te houden tot 2035. Het wil de centrales permanent ontmantelen om onderhoudskosten te vermijden en juridische discussies over een herstart in de kiem te smoren.

De bal ligt nu bij de Waalse minister van Ruimtelijke Ordening François Desquesnes (Les Engagés), die een definitieve uitspraak over de zaak moet doen. Tot die tijd wordt er niets gesloopt. Desquesnes en zijn partij staan al lang zeer kritisch tegenover de volledige uitfasering van kernenergie in 2025.

Nieuwe loodgekoelde SMR

Er is ook positief nieuws uit Mol voor de voorstanders van kernenergie in België. Het SCK CEN wil er een nieuwe loodgekoelde SMR bouwen met zijn Italiaanse en Roemeense tegenhangers ENEA en RATEN, het Franse Newcleo en het Italiaanse Ansaldo Nucleare.

Door de reactoren te koelen met lood in plaats van water, zoals gewoonlijk het geval is, zou de technologie nog sneller en efficiënter werken.

SMR's zijn kleine modulaire reactoren die minder energie produceren dan grote centrales, minder nucleair afval produceren (hoewel dit een belangrijk discussiepunt is) en gemakkelijker te bouwen zijn.

De eerste bouw moet in 2034 voltooid zijn. De reactor, met een capaciteit van 350 megawatt, zal dienen als onderzoeks- en testfaciliteit en als “technologisch demonstratiemodel”.

Het is de bedoeling dat de eerste commerciële SMR in 2029 in gebruik wordt genomen. “Dit is meer dan een onderzoeksproject”, zegt Pieter Baeten, directeur-generaal van het SCK CEN, die ook sprak van een “concreet project dat de toekomstige energiezekerheid en innovatiecapaciteit van Europa ondersteunt”.”

“Belangrijke mijlpaal”

Minister van Energie Mathieu Bihet, die vorige maand bekritiseerd voor de stilstand in het dossier van de verlenging van de levensduur van kerncentrales, is blij met de samenwerking. “Dit is een belangrijke mijlpaal voor ons land en voor de toekomst van energie in Europa.” Bihet sprak van een “Europees verhaal” en benadrukte het belang van energieonafhankelijkheid, dat volgens hem nog belangrijker is geworden te midden van de wereldwijde geopolitieke onzekerheid.

Volgens Bihet moet België op drie fronten tegelijk strijden om de bevoorradingszekerheid in de toekomst te garanderen. Een van deze fronten is het verlengen van de levensduur van bestaande kerncentrales.

De onderhandelingen met Engie lopen nog, bevestigde de minister aan persagentschap Belga. “Maar tegelijkertijd moeten we ons ook richten op nieuwe technologieën en de bouw van nieuwe reactoren. We kunnen niet wachten tot het ene dossier is afgerond voordat we aan het volgende beginnen,” zei Bihet.

De federale regering heeft een eerste onderzoeksbudget van 100 miljoen euro toegewezen. De uiteindelijke bouw van een prototype zal echter miljarden kosten, waarvoor nog geen definitief budget is vastgesteld.